Είσαι Προδευτικάνος και έχεις κάθε δικαίωμα να σε σέβονται και να σε λογαριάζουν, και να αναφέρονται σε σένα έχοντας πάντα στο μυαλό, πως η Προοδευτική αγωνίζεται για την τιμή και την ιστορία της, τον κόσμο της και τη βυσσινί φανέλα, τον Κορυδαλλό και την Κοκκινιά.

1/14/2009

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Η ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ
Προβολή εικόνας πλήρους μεγέθουςΠροβολή εικόνας πλήρους μεγέθουςΠροβολή εικόνας πλήρους μεγέθους
Ο θεσμός της χορηγίας που στις μέρες μας έχει καπελωθεί από τον αγγλοσαξωνικό όρο sponsoring, είναι μια πολύ παλιά ιστορία που γεννήθηκε στην αρχαία Αθήνα γύρω στο 600π.χ., και θεμελιώθηκε στη βάση που περιγράφεται πιο κάτω

Στην αρχαία Αθήνα, οι 120 πλουσιότεροι πολίτες από τις 12 φυλές των Αθηναίων (δέκα από κάθε φυλή) ήταν υποχρεωμένοι με νόμο να στηρίζουν οικονομικά μία από τις τέσσερις λειτουργίες: τη γυμνασιαρχία, την εστίαση, την τριηραρχία και τη χορηγία. Οι εύποροι Αθηναίοι της εποχής συμμετείχαν στα έξοδα του κράτους και συνεισέφεραν οικονομικά σε αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Οι χορηγοί έχαιραν μεγάλου σεβασμού και τύγχαναν καθολικής αναγνώρισης από όλους τους πολίτες και η Πολιτεία τιμούσε τους ευεργέτες της, χαράσσοντας τα ονόματά τους σε μαρμάρινες πλάκες. Το παράδειγμα της Αθήνας ακολούθησαν αργότερα και άλλες ελληνικές πόλεις μέχρι τα ελληνιστικά χρόνια οπότε σβήνει ο θεσμός.
Στη σύγχρονη Ελλάδα, η Χορηγία αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 με μεγαλύτερη έμφαση τα τελευταία χρόνια.
Ο σημερινός θεσμός της Χορηγίας έχει αρκετές ομοιότητες με τον αρχαιοελληνικό στα εξής σημεία: α) το περιεχόμενό του έχει κοινωνικό χαρακτήρα β) ο χορηγός προβάλλει την κοινωνική του ευαισθησία και γ) ο ρόλος του είναι να συμπληρώνει ή και να υποκαθιστά την κρατική μέριμνα, σε διάφορους κοινωνικούς τομείς και κυρίως στον πολιτισμό και στον αθλητισμό.

Η ΧΟΡΗΓΙΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Προβολή εικόνας πλήρους μεγέθουςΠροβολή εικόνας πλήρους μεγέθουςΠροβολή εικόνας πλήρους μεγέθουςΠροβολή εικόνας πλήρους μεγέθους




Κατά τη διάρκεια της βυζαντινής περιόδου, η χορηγία ήταν σημαντικός παράγοντας για την ανάπτυξη της τέχνης. Πολλά έργα τέχνης αλλά και σημαντικά οικοδομικά προγράμματα παραγγέλλονταν από μέλη της βυζαντινής κοινωνίας προερχόμενα από διάφορες κοινωνικές τάξεις (αυτοκράτορας, υψηλοί πολιτικοί, αξιωματούχοι αλλά και απλοί πιστοί).
Τέλος, η Εκκλησία, μέσω των μεγάλων μοναστηριών, έπαιζε τον ρόλο του χορηγού δίνοντας ώθηση στην καλλιτεχνική δραστηριότητα.
Κατά τη διάρκεια της βυζαντινής περιόδου πολλά έργα τέχνης παραγγέλλονταν από πιστούς για προστασία, καθώς οι άνθρωποι της βυζαντινής εποχής πίστευαν ότι (με κάποιο υπερφυσικό τρόπο) το εικαστικό έργο (αγιογραφία) ταυτιζόταν με το πρωτότυπό του.
Τα έργα τέχνης την βυζαντινή εποχή (αλλά μάλλον και σε κάθε εποχή) ήταν κατά βάση ιδιαίτερα ακριβά, έτσι ώστε, πέρα από κάποια είδη μικροτεχνίας ή και κάποιες εικόνες που μπορούσε ένας μέσος βυζαντινός να επωμιστεί τη δαπάνη τους, οτιδήποτε άλλο ήταν μάλλον απαγορευτικό γι’ αυτόν.
Γι’ αυτό, σε πολλές περιπτώσεις το σχετικό τίμημα για την παραγγελία ενός έργου τέχνης το αναλάμβαναν από κοινού οι κάτοικοι μιας ολόκληρης πόλης.
Το κόστος, όμως, σίγουρα δεν αποτελούσε πρόβλημα όταν το έργο τέχνης που προοριζόταν για δώρο, ήταν παραγγελία μέλους της υψηλής βυζαντινής κοινωνίας, ή ακόμα καλύτερα, του ίδιου του αυτοκράτορα.
Το συνηθέστερο όμως ήταν, οι χορηγίες του αυτοκράτορα, ή μελών της οικογένειας του, να σχετίζονται με την οικοδόμηση ή ανακαίνιση ολόκληρων εκκλησιαστικών ιδρυμάτων.
Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα, το έργο τέχνης απεικόνιζε τον ίδιο τον κτήτορα.
Τα κτητορικά πορτρέτα σκοπό είχαν να υπενθυμίσουν την θεϊκή προέλευση της εξουσίας των εικονιζόμενων, να δηλώσουν την ευγένεια του χαρακτήρα τους, και να προτρέψουν σε ανάλογες δραστηριότητες τους μεταγενέστερους.
Κατά τη διάρκεια της βυζαντινής περιόδου η χορηγία έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη της τέχνης.
Πολλά έργα τέχνης ήταν παραγγελία πιστών σαν δώρο προς τον Θεό, με σκοπό την προστασία του και την ευνοϊκή του κρίση κατά τη Δευτέρα Παρουσία.
Αυτά ήταν συνήθως εικόνες ή αντικείμενα μικροτεχνίας από φτηνά υλικά όπως το ασήμι, το κόστος των οποίων οι βυζαντινοί των κατώτερων κοινωνικών τάξεων, μπορούσαν να αντιμετωπίσουν
Όσο ανέβαινε η κοινωνική και κατ’ επέκταση οικονομική θέση ενός βυζαντινού, τόσο πιο ακριβά έργα μπορούσε να παραγγείλει, αποσκοπώντας πλέον, όχι μόνο στην εύνοια και την προστασία αλλά και στον παραδειγματισμό και την καθοδήγηση των άλλων.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΕΥΕΡΓΕΤΩΝ


Στην διάρκεια του 19ου αιώνα παρουσιάσθηκε στην χώρα μας μια ιδιαίτερη για να μην πω μοναδική για τα διεθνή χρονικά μορφή χορηγίας που αποτυπώθηκε στο έργο αυτών που ονομάζουμε εθνικούς ευεργέτες.
Το νεότερο ελληνικό κράτος απογυμνωμένο από πόρους, μηχανισμούς και υποδομές, χρειάστηκε τον πατριωτισμό, την ιερή τρέλα, αλλά κυρίως τα χρήματα κάμποσων ελλήνων ‘’κοσμοπολιτών’’ που ‘’καζαντίσανε’’ έξω από τα ελληνικά σύνορα, (ασχολούμενοι με την ναυτιλία και το διεθνές εμπόριο), προκειμένου να αποκτήσει μεταξύ άλλων εγκαταστάσεις πασίγνωστες μέχρι σήμερα, όπως:
Την Εθνική Βιβλιοθήκη, το Πανεπιστήμιο, την Ακαδημία , το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο Μπενάκη, το Αστεροσκοπείο, το Οφθαλμιατρείο, το Παναθηναϊκό Στάδιο, την Εθνική Πινακοθήκη, το Αρσάκειο, το Βαρβάκειο, το Μαράσλειο, την Ριζάριο, την Σιβιτανίδειο, την πρώην Σχολή Ευελπίδων, την Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, το Εθνικό Ωδείο.
Ελάχιστοι γνωρίζουν τι ακριβώς δουλειά έκαναν πρόσωπα όπως:
Ο Αβέρωφ, ο Ζάπας, ο Μπενάκης, ο Βαρβάκης, ο Ευγενίδης, ο Μαρασλής, ο Αρσάκης, οι Ριζάρηδες, οι Ζωσιμάδες, ο Συγγρός, ο Σταύρου, και πολλοί άλλοι.
Πάρα πολλοί όμως, γνωρίζουν τι άφησαν πίσω τους, ενεργώντας σαν θετικά κοινωνικά πρότυπα, ως τη σημερινή εποχή, την επονομαζόμενη και εποχή του Βατοπεδίου.

Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΙΑΣ ΣΗΜΕΡΑ
Προβολή εικόνας πλήρους μεγέθουςΠροβολή εικόνας πλήρους μεγέθους

Πάνω στον θεσμό της χορηγίας θεμελιώθηκε και η ιδέα του φιλανθρωπικού και κοινωνικού ρόλου της εκκλησίας που λειτουργεί μέχρι τις μέρες μας (ανεξάρτητα από την θετική ή αρνητική άποψη που μπορεί να έχει κανείς πάνω σ’ αυτό) κι όχι μόνο στην ορθοδοξία και τον χριστιανισμό ευρύτερα.
Όποιες και όσες επιφυλάξεις και να ‘χει κανείς για τις πολιτικές θέσεις της Χαμάς και.της Χεζμπολάχ, δεν μπορεί να μην λάβει υπ’ όψη του ένα τεράστιο φιλανθρωπικό έργο που συντελείται στο επίπεδο της κοινωνικής αρωγής, σε βαθμό που να θεωρείται κεντρικό στοιχείο της δράσης των συγκεκριμένων οργανώσεων.
Στον καθ’ ημάς δυτικό κόσμο τέτοιο ρόλο διαδραματίζουν σε σημαντικό βαθμό οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, (Μ.Κ.Ο.)
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ‘’Χαμόγελο του παιδιού’’ που αυτή την στιγμή είναι ο σημαντικότερος φορέας που λειτουργεί στην χώρα μας, προσφέροντας προστασία απέναντι στην παιδική κακοποίηση και εγκατάλειψη.
Στη βάση αυτής της κοινωνικο-πολιτικής προσέγγισης, παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον η τοποθέτηση του δικηγόρου κου Μαρίνου Παπαδόπουλου που την κατέθεσε στην διάρκεια συνεδρίου με θέμα ‘’ο θεσμός της χορηγίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα’’ απ’ όπου παραθέτω το απόσπασμα που ακολουθεί:

<<Με τη νομοθετική παρέμβαση για την υποχρέωση χορηγίας, οι πρόγονοί μας αναδείκνυαν τη σημασία της οικονομικής κυρίως συνδρομής ανάλογα με τη δυνατότητα γι’ αυτήν των εύπορων συμπολιτών τους, έτσι ώστε οι άποροι να μπορούν ν’ απολαμβάνουν τα αγαθά της ευημερούσας κοινωνίας χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς εκπορευόμενους από την άνιση κατανομή του πλούτου στο κοινωνικό σύνολο. Αυτή η σοσιαλιστική αντίληψη για την νομιμοποιητική βάση της χορηγίας προσέδιδε στο κοινωνικό κράτος των προγόνων μας φιλελεύθερο χαρακτήρα. Οι έχοντες είχαν την υποχρέωση να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της κοινωνίας, έτσι ώστε οι μη έχοντες να αποκτούν πρόσβαση σε δραστηριότητες πολιτιστικής, αθλητικής, κοινωνικοπολιτικής, οικονομικής ή άλλης φύσης, με τη βοήθεια των οποίων οι συμμετέχοντες πολίτες αποκτούσαν μόρφωση, και διαμόρφωναν τη βούλησή τους έτσι ώστε να μπορούν να μετέχουν στα κοινά σαν ελεύθεροι πολίτες. Δηλαδή σαν πολίτες που χάρη στη μόρφωσή τους μπορούσαν να έχουν ελεύθερη σκέψη και βούληση, χωρίς να είναι εξαρτημένοι είτε από τους δημαγωγούς είτε από τους οικονομικά ισχυρούς της εποχής. Κοντολογίς, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο θεσμός της χορηγίας στην ελληνική αρχαιότητα έθετε το σοσιαλισμό στην υπηρεσία του φιλελευθερισμού (ή το αντίστροφο, αν προτιμάτε), ανάλογα του τι πρεσβεύει πολιτικά κανείς, σε σχέση πάντα με το πως οι έννοιες αυτές του σοσιαλισμού και φιλελευθερισμού νοούνται σήμερα.>>
Η επίκληση της φράσης του θεμελιωτή της πολιτικής σκέψης Αριστοτέλη που χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος παρακάτω είναι χαρακτηριστική. <<Ου πολιτείαν γενέσθαι την αρίστην, άνευ συμμέτρου χορηγίας>>

Με μια προσέγγιση που μόνο ασύμβατη δεν μπορεί να νοηθεί σε σχέση με την προηγούμενη, ένας από τους κορυφαίους διανοητές της αριστεράς σήμερα, ο καθηγητής Κώστας Βεργόπουλος τονίζει την ανάγκη δημιουργίας ‘’μητροπολιτικών κοινωνικών δικτύων’’ σαν ανάχωμα στην σχεδιασμένη αποδόμηση του κοινωνικού κράτους, με συνδυασμένες ενέργειες από το κράτος, την τοπική αυτοδιοίκηση την ευρωπαϊκή ένωση, Μ.Κ.Ο. και όχι μόνο.
Η παραπάνω ανάλυση αποδεικνύει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο, πάνω σε ποια λογική το blog που η καρδιά του χτυπάει αριστερά (όπως όλων των κανονικών ανθρώπων), στήριξε την σημερινή διοίκηση του συλλόγου, καταθέτοντας ένα απόλυτα συγκεκριμένο πλαίσιο θέσεων, που ποτέ δεν έκρυψε από κανένα.

Επίλογος



Το παραπάνω κείμενο δεν γράφτηκε για να παρουσιάσει την εγκυκλοπαιδική υπόσταση του θεσμού της χορηγίας. Το συγκεκριμένο κείμενο το αφιερώνω στα μέλη της διοίκησης της Προοδευτικής και ιδιαίτερα στα πλέον επιφανή.
Εκείνο που είναι ξεκάθαρο από την ιστορική ανασκόπηση του θεσμού, έχει να κάνει με το γεγονός πως πίσω από την οικονομική διάσταση υπάρχει ένα σαφές κοινωνικό υπόβαθρο.
Η έννοια του δίπολου κέρδος ζημία δεν προσδιορίζεται με στενά χρηματιστηριακούς όρους. Η χορηγία προϋποθέτει κατάθεση ψυχούλας και επένδυση της στο χρηματιστήριο της ιερής τρέλας.
Το κέρδος του κάθε επενδυτή είναι η σωτηρία της ψυχής του. Τα προϊόντα αυτού του χρηματιστηρίου δεν έχουν να κάνουν με μετοχές, παράγωγα, futures, stock options, συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, και μεγιστοποίηση του βραχυχρόνιου κέρδους.
Εδώ απαιτούνται διαρκείς πόροι έτσι ώστε ότι γίνεται να έχει διάρκεια και να αντέχει στο χρόνο, γιατί εδώ έχουμε να κάνουμε με την εξυπηρέτηση των αναγκών των μη προνομιούχων και των κοινωνικά στερημένων.
Αν οι οικονομικά ισχυροί της διοίκησης έχουν παραπλήσια αντίληψη, τότε μπορούμε να τα βρούμε αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα το πόσα θα πρέπει βάζουν κάθε μήνα.
Αν μπολιαστούνε με το μικρόβιο της ιερής τρέλας, τότε μπορούμε να κάνουμε όχι παπάδες αλλά πατριάρχες. Έχω ξαναπεί πως κερδίζω σημαίνει κυρίως μαθαίνω από τα λάθη μου, κι όχι μόνο αυτό.
Δίπλα στο ρήμα πρωτεύω, υπάρχει το πρωτοπορώ, το πρωτοτυπώ, το πρωταγωνιστώ, και σ’ αυτή τη βάση μπορούμε να κάνουμε πάρα πολλά, εξαιρετικά, αλλιώτικα και μοναδικά.
Αν όχι, τότε καλύτερα να χωρίσουμε σαν φίλοι. Μπορώ να βεβαιώσω ότι κανείς απ’ όλους εμάς τους μη έχοντες δεν πρόκειται να τους κατηγορήσει.
Όλοι στη ζωή παίζουμε και χάνουμε, και η Προοδευτική είναι δεδομένο πως έχει μάθει να ζει με τα κουσούρια της, έστω και δύσκολα.
Εκείνοι θα ζήσουνε με τα επιχειρηματικά τους κέρδη, κι εμείς με τον επιούσιο. Στο τέλος κανείς δεν χάνεται.
Απλά θυμίζω πως στη ζωή ισχύει ότι και με τους μεγάλους ευεργέτες. Το ζητούμενο είναι τι ψυχή θα παραδώσεις στο τέλος.
Γιατί όπως λέει και το τραγούδι η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα. Δ.Β.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Πνευματικα Δικαιωματα κειμενων και φωτογραφιων